ดูเหมือนว่าวงการอนิเมะญี่ปุ่นจะยังหนีไม่พ้นวิกฤตการณ์ เพราะรายงานใหม่จาก Teikoku Data Bank ชี้ว่าในปี 2025 นี้ คาดว่าจะเป็นปีที่ 3 ติดต่อกันแล้วที่จำนวนสตูดิโอผลิตอนิเมะในญี่ปุ่นต้องล้มละลายหรือปิดตัวลง
การคาดการณ์นี้อ้างอิงจากข้อมูลช่วง 9 เดือนแรกของปี ที่พบว่ามีสตูดิโอ 2 แห่งยื่นล้มละลาย และอีก 6 แห่งต้องระงับหรือยุติการดำเนินงาน รวมเป็น 8 บริษัท Teikoku Data Bank ชี้ว่าอัตราการปิดตัวนี้เทียบเท่ากับปี 2018 ซึ่งเป็นปีที่มียอดปิดตัวสูงเป็นประวัติการณ์ (รวม 16 แห่ง) ยิ่งไปกว่านั้น ตัวเลขนี้นับเฉพาะสตูดิโอที่เป็นบริษัทเท่านั้น แต่ถ้ารวมพวกบริษัทรับเหมาช่วง (Subcontractor) เล็ก ๆ และอนิเมเตอร์ฟรีแลนซ์ที่ต้องออกจากวงการไปด้วย ตัวเลขจริงน่าจะสูงกว่านี้มาก
ที่น่ากังวลคือ ปัญหาการล้มละลายและปิดตัวในช่วงไม่กี่ปีมานี้ ไม่ได้กระทบแค่สตูดิโอที่รับงานผลิตแบบทุติยภูมิ (Secondary) เท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบหนักถึงสตูดิโอระดับ "Prime" หรือ "Gross" (สตูดิโอที่สามารถผลิตอนิเมะจนจบได้ทั้งโปรเจกต์) ด้วย ซึ่งบริษัทที่ต้องออกจากตลาดไปในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาราว ๆ ครึ่งหนึ่ง ก็เป็นสตูดิโอระดับนี้ เช่น Ekachi Epilka, Cloud Hearts และ Studio5
สถานการณ์นี้เรียกได้ว่าสวนทิศสวนทางกับตลาดอนิเมะที่เพิ่งทำสถิติเติบโตสูงสุดในปี 2024 อย่างสิ้นเชิง สาเหตุหลักดูเหมือนจะเป็น "การขาดแคลนกำลังคนอย่างรุนแรง" ในประเทซญี่ปุ่น ซึ่ง Teikoku เรียกว่าเป็น "ภาวะรุ่งเรืองแต่ขาดทุน" (Profitless Boom)
เนื่องจากมีการสร้างอนิเมะจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ สตูดิโอต่าง ๆ จึงต้องรับมือกับออเดอร์งานที่ล้นเกินกำลังการผลิตของตัวเอง ทางแก้คือ บางบริษัทจำต้องยืดระยะเวลาการผลิต (ซึ่งทำให้ต้นทุนค่าแรงสูงขึ้น) และบั่นทอนผลกำไรของตัวเอง ขณะที่บริษัทอื่น ๆ ก็หันไปใช้วิธีจ้างสตูดิโอในต่างประเทศ (Outsource) แทน
แต่การจ้างงานต่างประเทศก็เจอปัญหาซ้ำซ้อน เมื่อค่าเงินเยนอ่อนตัวอย่างหนัก ทำให้ต้นทุนการจ้างงานพุ่งสูงขึ้น ที่เลวร้ายไปกว่านั้น คนในวงการเผยว่า การจ้างอนิเมชั่น "ราคาถูก" จากต่างประเทศ แล้วให้ทีมงานในประเทศ "แก้ไข" งานที่คุณภาพต่ำเหล่านั้น ก็ทำให้เหล่า Key Animation Director ที่มีทักษะสูงต้องเจอกับภาวะหมดไฟ (Burn Out) และลาออกไป สร้างเป็นวงจรอุบาทว์ที่ทำให้คนเก่ง ๆ หายไปจากระบบ
แม้ว่าปัจจุบันจะมีโครงการริเริ่มหลายอย่างจากทั้งผู้จัดพิมพ์รายใหญ่และรัฐบาลญี่ปุ่นเอง เพื่อพยายามปรับปรุงสภาพการทำงานและการแบ่งปันรายได้ในอุตสาหกรรม แต่ Teikoku Data Bank ก็ชี้ว่า บริษัทผู้ผลิตอนิเมะต้องการมาตรการเร่งด่วนเพื่อที่จะกลับมายืนได้อีกครั้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่อง "การฝึกฝนบุคลากร"
แปลและเรียบเรียงจาก
Automaton Media
ติดตามดูอนิเมะถูกลิขสิทธิ์ ได้ที่ Online Station แหล่งรวมอนิเมะที่คุณไม่ควรพลาด